De 5 grootste valkuilen voor zzp’ers, hoe herken (en voorkom) je schijnzelfstandigheid?
Als zzp’er werk je voor eigen rekening en risico, maar soms ziet de Belastingdienst jou toch als werknemer. Dit heet schijnzelfstandigheid en kan grote gevolgen hebben voor zowel jou als je opdrachtgever. Hoe herken je de risico’s en voorkom je problemen? In dit artikel bespreken we de vijf grootste valkuilen en geven we praktische tips.
Wanneer loop je als zzp’er risico om als schijnzelfstandige te worden gezien?
Je loopt risico op schijnzelfstandigheid als je werkrelatie met een opdrachtgever te veel lijkt op een dienstverband. Dit wordt beoordeeld aan de hand van:
Gezag: Werkt de opdrachtgever als een baas en bepaalt hij hoe jij je werk uitvoert?
Inbedding: Ben je zo geïntegreerd in het bedrijf dat je als werknemer functioneert?
Zelfstandigheid: Heb je meerdere opdrachtgevers en bepaal je je eigen tarieven en werktijden?
Als de Belastingdienst oordeelt dat er sprake is van een verkapt dienstverband, kunnen zowel jij als je opdrachtgever daar financiële gevolgen van ondervinden.
De 5 grootste valkuilen voor zzp’ers
1. Te lang werken voor één opdrachtgever
Werk je maanden of jaren exclusief voor één klant? Dan lijkt je situatie op een loondienstverband. Zorg ervoor dat je meerdere opdrachtgevers hebt om je zelfstandigheid te onderstrepen.
Lees ook: Als ZZP-er 2,5 jaar voor 1 opdrachtgever aan het werk en toch geen schijnzelfstandigheid
2. Geen eigen tarief bepalen
Als de opdrachtgever jouw tarief bepaalt of jij hetzelfde verdient als werknemers in loondienst, kan dit wijzen op schijnzelfstandigheid. Zorg ervoor dat je zelf je tarieven vaststelt.
3. Opdrachten uitvoeren zonder duidelijke overeenkomst
Een mondelinge afspraak of een vage opdrachtbevestiging is onvoldoende. Werk altijd met een duidelijke schriftelijke overeenkomst, bij voorkeur een modelovereenkomst van de Belastingdienst.
4. Gebruik maken van bedrijfsmiddelen van de opdrachtgever
Werk je met een laptop, auto of gereedschap van de opdrachtgever? Dit kan erop wijzen dat je geen echte zelfstandige bent. Gebruik zoveel mogelijk je eigen materialen.
Lees ook: Voorkom schijnzelfstandigheid als ZZP’er met een eigen bedrijfswagen
5. Geen ondernemersrisico lopen
Een zzp’er loopt ondernemersrisico. Dit betekent dat je niet verzekerd bent van werk en geen doorbetaling ontvangt bij ziekte of vakantie. Als jij dezelfde zekerheden hebt als een werknemer, kan de Belastingdienst dit als een loondienstverband zien.
Wat zijn de gevolgen als je toch als werknemer wordt gezien?
Word je door de Belastingdienst als schijnzelfstandige bestempeld? Dan heeft dit gevolgen:
- De opdrachtgever moet loonheffingen en premies met terugwerkende kracht betalen.
- Jij kunt je zelfstandigenaftrek en andere fiscale voordelen verliezen.
- Er kunnen boetes of naheffingen volgen.
Hoe voorkom je schijnzelfstandigheid?
Wil je problemen voorkomen? Volg dan deze richtlijnen:
- Werk met meerdere opdrachtgevers.
- Zorg voor een duidelijke opdrachtomschrijving en een modelovereenkomst.
- Bepaal je eigen tarieven en werkwijze.
- Gebruik je eigen materialen en bedrijfsmiddelen.
- Factureer je opdrachtgevers en werk niet via een salarisconstructie.
Checklists en handige tools
Wil je controleren of je in een risicogroep valt? Gebruik deze hulpmiddelen:
- Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie (WBA): Online test van de overheid om je werkrelatie te beoordelen.
- Modelovereenkomsten van de Belastingdienst: Voor een correcte contractuele relatie met je opdrachtgever.
- ZZP-Scan van KvK: Inzicht in je ondernemerschap en risico’s.
Voorkom schijnzelfstandigheid als ZZP-er/
Door bewuste keuzes te maken en deze valkuilen te vermijden, voorkom je schijnzelfstandigheid en behoud je je fiscale voordelen als zelfstandige. Het financial leasen van een eigen auto kan helpen om als zelfstandige te worden gezien. Zorg dat je goed geïnformeerd bent en neem actie als je twijfelt over je situatie.
Veelgestelde vragen over schijnzelfstandigheid voor zzp'ers
Hoe voorkom je schijnzelfstandigheid als zzp'er?
Je verkleint het risico op schijnzelfstandigheid door aantoonbaar als zelfstandig ondernemer te werken: zelf bepalen hoe je werkt, voor meerdere opdrachtgevers en met eigen middelen.
- Meerdere opdrachtgevers: exclusief voor één opdrachtgever werken vergroot het risico.
- Eigen tarief en werkwijze: geen gezagsverhouding zoals bij een werknemer.
- Eigen middelen: eigen gereedschap, laptop of bedrijfsauto.
- Goede overeenkomst: bijvoorbeeld een door de Belastingdienst beoordeelde modelovereenkomst, die ook in de praktijk wordt nageleefd.
Een eigen bedrijfswagen kan bijdragen aan het beeld van ondernemerschap. Lees schijnzelfstandigheid voorkomen met een eigen bedrijfswagen.
Hoe lang mag je als zzp'er voor één opdrachtgever werken?
Er is geen vaste maximale termijn voor hoe lang je als zzp'er voor één opdrachtgever mag werken.
Wel kijkt de Belastingdienst naar het totaalbeeld. Werk je langdurig en exclusief voor één opdrachtgever, ben je ingebed in de organisatie en doe je hetzelfde werk als werknemers, dan neemt het risico op schijnzelfstandigheid toe. De duur is één van de factoren, niet de enige.
Het kan dus ook goed gaan: lees het voorbeeld van een zzp'er die 2,5 jaar voor één opdrachtgever werkte zonder schijnzelfstandigheid.
Wat veranderde er voor zzp'ers per 1 januari 2025?
Per 1 januari 2025 eindigde het handhavingsmoratorium op de Wet DBA. Sindsdien handhaaft de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid.
Jarenlang werd daar nauwelijks op gecontroleerd. Nu kunnen opdrachtgevers bij schijnzelfstandigheid naheffingen voor loonheffingen krijgen. Daardoor zijn veel opdrachtgevers voorzichtiger geworden met het inhuren van zzp'ers en vragen ze vaker om onderbouwing van zelfstandigheid.
De regels blijven in ontwikkeling. Lees wat er sindsdien veranderde in deel strenge zzp-wetgeving geschrapt en de criteria vanaf 2028.
Hoeveel opdrachtgevers moet een zzp'er hebben volgens de Belastingdienst?
Er is geen wettelijk minimumaantal opdrachtgevers voor zzp'ers.
Werken voor meerdere opdrachtgevers is wel een sterk signaal van ondernemerschap. Het laat zien dat je niet economisch afhankelijk bent van één partij. Ook voor het urencriterium en de ondernemersfaciliteiten, zoals de zelfstandigenaftrek, kijkt de Belastingdienst naar of je echt een onderneming drijft.
Lees ook hoeveel uur je moet werken voor de zelfstandigenaftrek en 5 redenen waarom financial lease interessant is voor zzp'ers.
