Mag jij vanaf 2028 nog zzp-er zijn? De 9 criteria waar jij aan moet voldoen.

Al twintig jaar is er discussie over de vraag wie nou precies een echte zelfstandige is. Sinds de Belastingdienst vorig jaar weer is gaan handhaven op schijnzelfstandigheid, werd die vraag opeens heel concreet. Opdrachtgevers werden voorzichtig, media- en zorgbedrijven schakelden terug naar vaste krachten, en het aantal zzp'ers daalt inmiddels zes kwartalen op rij.

Daar moet nu een einde aan komen. Op 10 september informeerde minister Aartsen van Werk en Participatie de Tweede Kamer over de uitwerking van de Zelfstandigenwet. Die moet een veilige haven creëren: voldoe je aan de criteria, dan kun je erop rekenen dat je niet achteraf alsnog als werknemer wordt aangemerkt.

De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028.

Twee toetsen, negen criteria

Hier zit de kern van het voorstel, en tegelijk het addertje. Het toetsingskader bestaat uit twee onderdelen met samen negen criteria. Die zijn cumulatief: je moet aan alle negen voldoen om binnen de veilige haven te vallen.

De zelfstandigentoets: ben jij ondernemer?

Vijf criteria die kijken naar jou als ondernemer, los van een specifieke opdracht:

• Je werkt voor eigen rekening en risico
• Je voert een deugdelijke administratie
• Je presenteert je in het economisch verkeer als zelfstandig ondernemer
• Je hebt een adequate voorziening getroffen voor arbeidsongeschiktheid
• Je levert een proportionele bijdrage aan een voorziening voor inkomensverlies

De werkrelatietoets: hoe is deze opdracht ingericht?

Kom je door de eerste toets, dan volgen vier criteria over de concrete opdracht. Die draaien allemaal om de vraag of er een gezagsverhouding bestaat:

• Je bent vrij in het indelen van je werktijd
• Je bent vrij in het organiseren en uitvoeren van je werk
• Er is geen hiërarchische controle
• Beide partijen hebben de bedoeling om samen te werken op andere basis dan een arbeidsovereenkomst

Wat als je er net buiten valt?

Dit is het punt dat in veel berichtgeving ondersneeuwt. Voldoe je niet aan alle negen criteria, dan betekent dat niet automatisch dat je werknemer bent. Je valt dan simpelweg terug op de huidige situatie: je arbeidsrelatie wordt beoordeeld langs de criteria uit het Deliveroo- en Uber-arrest, waarbij de feitelijke uitvoering doorslaggevend is.

Je verliest dus geen rechten, maar je krijgt ook geen zekerheid vooraf. En precies die zekerheid is waar de hele wet om draait.

Twee onderdelen uit het oorspronkelijke initiatiefvoorstel zijn geschrapt: de toetsingscommissie en de sectorale rechtsvermoedens. Het kabinet vindt dat de markt vooral gebaat is bij heldere spelregels. Los daarvan loopt er nog een apart voorstel voor een rechtsvermoeden bij een uurtarief onder € 38.

De planning

Let wel: dit is een voorstel, geen wet. Er kan nog het nodige veranderen tijdens de consultatie en de parlementaire behandeling. Eerder dit jaar sneuvelde al het grootste deel van een ander zzp-wetsvoorstel waar voorgaande kabinetten jaren aan hadden gewerkt.

Wat dit betekent voor jou als zzp'er

Wachten tot 2028 is geen strategie, want de Belastingdienst handhaaft nu al. Wat je wel kunt doen is je situatie alvast langs de negen criteria leggen, want ze geven een aardig beeld van waar het naartoe gaat.

Twee criteria springen eruit omdat ze om concrete actie vragen en niet alleen om hoe je werk is ingericht.

Werken voor eigen rekening en risico. Dit gaat over of je daadwerkelijk ondernemersrisico draagt. Investeer je in je eigen bedrijfsmiddelen? Draag je zelf de kosten van je gereedschap, je vervoer en je materiaal? Een ondernemer die alles van de opdrachtgever krijgt, scoort hier slechter dan een ondernemer die zelf investeert.

Je presenteren als zelfstandig ondernemer. Hoe je naar buiten treedt telt mee. Denk aan je eigen website, je eigen bedrijfsnaam en je inschrijving bij de KvK. Dat laatste is een aandachtspunt, want in september 2025 heeft de KvK alle SBI-codes automatisch vervangen op basis van de bedrijfsomschrijving die toen geregistreerd stond. Staat die omschrijving verouderd in het Handelsregister, dan schept je eigen inschrijving nu verwarring over wat je doet.

Eerlijk blijven: een bedrijfswagen op je balans maakt je geen zelfstandige en geeft je geen toegangsbewijs tot de veilige haven. De negen criteria kijken naar het geheel, en de feitelijke uitvoering van je werk weegt het zwaarst. Maar eigen investeringen en een kloppende registratie zijn wel het soort onderbouwing dat bij twee van de vijf criteria in je voordeel werkt.

Ondertussen verandert er dit jaar al genoeg

Terwijl iedereen naar 2028 kijkt, is de zelfstandigenaftrek dit jaar gehalveerd van € 2.470 naar € 1.200. In 2027 daalt hij naar € 900. Dat scheelt een zzp'er bij gelijke winst ongeveer € 416 per jaar aan extra belasting.

De regelingen die wel overeind zijn gebleven, zoals de startersaftrek en de investeringsaftrek, worden daarmee relatief belangrijker. In ons overzicht van aftrekposten voor zzp'ers in 2026 staan alle bedragen en voorwaarden op een rij, inclusief een uitgebreid deel over je zakelijke auto.

Denk je aan een bedrijfswagen? Met financial lease word je vanaf dag één economisch eigenaar en komt de auto op je balans, zodat je afschrijving, rente en bij een bestelauto ook de investeringsaftrek benut. Ook zonder jaarcijfers is dat mogelijk.

Bronnen: Kamerbrief minister van Werk en Participatie (10 september 2026), analyse PwC, CBS. Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch of fiscaal advies.