62.000 minder ZZP'ers in een jaar: beschermen we de arbeidsmarkt of remmen we ondernemerschap af?

De cijfers liegen er niet om. In 2025 is het aantal ZZP'ers in Nederland voor het eerst in tien jaar gedaald, met 62.000 in totaal. Dat blijkt uit recente cijfers van het CBS. De daling valt samen met de aangescherpte handhaving op schijnzelfstandigheid door de Belastingdienst, die per 1 januari 2025 weer naheffingen mag opleggen. Vooral onder jongeren is de terugval groot: 19.000 jonge ZZP'ers (15 tot 27 jaar) stopten, een afname van 18 procent.

De politiek en een deel van de media presenteren dit als een logische correctie. Schijnzelfstandigheid aanpakken, eerlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden en werknemers beter beschermen. Daar is op zich weinig tegen in te brengen. Maar er zit een keerzijde aan dit verhaal die te weinig aandacht krijgt.

De kiem van grote bedrijven

Nederland is van oudsher een land van ondernemers. Veel bedrijven die we nu als vanzelfsprekend beschouwen, zijn ooit begonnen als klein initiatief van een of twee mensen met een idee. Coolblue startte in 1999 op een Rotterdamse studentenkamer. Thuisbezorgd.nl begon als hobbyproject van student Jitse Groen in Enschede. WeTransfer ontstond doordat oprichter Ronald Hans een manier zocht om grote bestanden te versturen. VDL Groep, inmiddels een miljardenbedrijf met meer dan negentien vestigingen wereldwijd, begon als metaalbedrijfje van vader Van der Leegte. En Albert Heijn startte ruim honderd jaar geleden als een kruidenierswinkel in Zaandam.

Het patroon is telkens hetzelfde: iemand begint klein, ontdekt een kans, groeit door en creëert op den duur werkgelegenheid voor honderden of duizenden mensen. De eenmanszaak en het ZZP-schap zijn in veel gevallen de opstap naar dat grotere verhaal. Volgens de KVK stonden begin 2024 bijna 1,6 miljoen eenmanszaken ingeschreven. Twee op de drie Nederlandse bedrijven is een eenmanszaak. Het is de meest gekozen rechtsvorm voor startende ondernemers.

Jonge ondernemers worden ontmoedigd

Juist bij jongeren zien we de grootste daling. In bijna alle beroepsgroepen daalde het aantal jonge ZZP'ers, behalve in transport en logistiek en in commerciële beroepen. In de zorg en welzijn verdwenen 5.000 jonge zelfstandigen. De CBS-cijfers laten ook zien dat er in de tweede helft van 2025 beduidend minder mensen als ZZP'er begonnen. In het vierde kwartaal maakten slechts 9.000 werknemers met een flexcontract de overstap naar zelfstandig ondernemerschap, tegenover 22.000 in dezelfde periode van 2024.

Dat zijn niet alleen mensen die teruggaan naar loondienst omdat ze eigenlijk nooit echt ondernemer waren. Het zijn ook mensen die het niet meer aandurven. Die de onzekerheid rond de regelgeving als te groot ervaren. VNZ-voorzitter Connie Maathuis waarschuwde hier onlangs ook voor: bona fide zelfstandigen lopen opdrachten mis door de onduidelijkheid over hun status.

Het probleem met een te breed net

Het aanpakken van schijnzelfstandigheid is een legitiem doel. Wanneer bedrijven structureel goedkoper uit zijn door werknemers als ZZP'er in te huren, zonder de bijbehorende werkgeverslasten te dragen, is dat oneerlijke concurrentie. Dat moeten we niet willen.

Maar de huidige aanpak maakt onvoldoende onderscheid tussen schijnzelfstandigen en ondernemers die bewust kiezen voor het ZZP-schap. Het net wordt zo breed uitgegooid dat ook de ondernemer die een eigen bedrijf aan het opbouwen is, geraakt wordt. Opdrachtgevers worden terughoudend en durven geen ZZP'ers meer in te huren, ook als de arbeidsrelatie volstrekt legitiem is.

Veelzeggend is ook het onderzoek van zzp-erindezorg.nl onder 430 zorgprofessionals: van degenen die teruggingen in loondienst, gaf 60 procent aan alweer te zijn gestopt. Ze wilden dus wel werken, maar niet op die manier. In een sector met chronische personeelstekorten is dat een probleem.

De lange termijn: minder ondernemers, minder innovatie

Als je het jonge ondernemers structureel moeilijker maakt om voor zichzelf te beginnen, heeft dat gevolgen die verder reiken dan de arbeidsmarktcijfers van vandaag. Ondernemers bouwen bedrijven, creëren banen en drijven innovatie. De Coolblues en Thuisbezorgds van morgen ontstaan niet in vergaderzalen van grote corporates. Ze ontstaan aan keukentafels, in garages en op zolderkamers van mensen die het aandurven om iets voor zichzelf te beginnen.

Een eenmanszaak is niet het eindstation. Het is het startpunt. Van de ondernemer die na twee jaar personeel aanneemt, omzet verdubbelt en een BV opricht. Of van de ZZP'er die jarenlang een solide praktijk runt en daarmee prima in zijn eigen levensonderhoud voorziet. Beide varianten verdienen het om serieus genomen te worden.

Nederland telde eind 2025 ongeveer 1,2 miljoen ZZP'ers. Dat is nog altijd een enorme groep, maar de trend is nu dalend. Als die trend doorzet, en de signalen wijzen daar voorlopig op, dan kijken we over vijf of tien jaar terug op een periode waarin we een deel van ons ondernemersklimaat hebben ingeleverd. Niet omdat ondernemerschap minder aantrekkelijk is geworden, maar omdat de regelgeving het te ingewikkeld en te risicovol heeft gemaakt.

Wat betekent dit als je ondernemer bent of wilt worden?

De ontwikkelingen rond het ZZP-schap zijn een reden om je goed te informeren, maar niet om af te haken. Ondernemen in Nederland is en blijft aantrekkelijk, mits je het goed aanpakt. Een eigen bedrijfsauto via financial lease is daar een voorbeeld van. Je bent direct economisch eigenaar, je profiteert van fiscale voordelen en je houdt je liquiditeit beschikbaar voor je onderneming. Precies het soort zakelijke keuzes waarmee je als zelfstandige het verschil maakt.

Bij FinancialLeaseZZP.nl geloven we in ondernemers. In de starter die nog geen jaarcijfers heeft, in de doorgroeier die zijn wagenpark uitbreidt en in de ZZP'er die gewoon een betrouwbare bedrijfsauto nodig heeft om zijn werk te doen. Die groep verdient ondersteuning, geen ontmoediging.