Wat gaat er de komende tijd veranderen voor ZZP'ers? En wat kun je nu al doen?

Er beweegt veel op het gebied van zzp-wetgeving. Het coalitieakkoord 'Aan de slag' van D66, VVD en CDA (kabinet-Jetten, 2026-2030) zet een duidelijke nieuwe koers uit. De omstreden Wet VBAR wordt grotendeels van tafel geveegd en maakt plaats voor de Zelfstandigenwet. Voor het eerst worden zzp'ers expliciet erkend als structureel onderdeel van de arbeidsmarkt. In dit artikel lees je precies wat er verandert, hoe de handhaving er in 2026 uitziet en wat dit voor jou als zelfstandig ondernemer betekent.

Coalitieakkoord 'Aan de slag': erkenning voor zzp'ers

In het coalitieakkoord staat letterlijk dat een groeiende groep zelfstandig werkenden bij de moderne arbeidsmarkt hoort. De coalitie wil deze groep de ruimte en duidelijkheid geven die zij verdient. Dat klinkt misschien als mooie woorden, maar het verschil met eerdere kabinetten is groot. Waar de nadruk voorheen vooral lag op het bestrijden van schijnzelfstandigheid, kiest dit kabinet nadrukkelijk voor het versterken van zelfstandig ondernemerschap.

Frank Alfrink, voorzitter van Vereniging ZZP Nederland, noemt het een principiele koerswijziging: van "werknemer tenzij" naar "ondernemer tenzij". Voor veel zzp'ers is dat een opluchting na jaren van onzekerheid.

Wet VBAR wordt opgesplitst en grotendeels geschrapt

De Wet Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR) was jarenlang het belangrijkste instrument om schijnzelfstandigheid aan te pakken. Die wet stuitte echter op veel kritiek vanuit zowel de Tweede Kamer als de markt. Het coalitieakkoord maakt hier korte metten mee: de VBAR wordt opgeknipt.

Concreet betekent dit dat het zogeheten verduidelijkingsdeel van de VBAR (de criteria om te bepalen of iemand zelfstandige of werknemer is) wordt geschrapt. Alleen het rechtsvermoeden van werknemerschap blijft over en wordt als zelfstandig onderdeel ingevoerd. De rest van de VBAR wordt zo snel mogelijk vervangen door de Zelfstandigenwet.

Rechtsvermoeden van werknemerschap: bescherming bij lage tarieven

Het rechtsvermoeden is bedoeld voor zelfstandigen die werken tegen een laag uurtarief, in eerdere communicatie werd een grens van circa 36 tot 37 euro per uur genoemd. Werk je onder dat tarief? Dan kan je bij de rechter aanspraak maken op werknemersrechten zoals ontslagbescherming en sociale verzekeringen. De bewijslast verschuift dan naar de opdrachtgever, die moet aantonen dat er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Let op: de exacte tariefgrens en verdere technische details kunnen nog veranderen tijdens het wetgevingstraject. Het coalitieakkoord noemt het rechtsvermoeden, maar werkt niet alle details uit.

De Zelfstandigenwet: wat houdt het in?

De Zelfstandigenwet is een initiatiefwetsvoorstel van VVD, D66, CDA en SGP dat in april 2025 werd gepresenteerd. Het grote verschil met de VBAR: waar de VBAR vanuit werknemerschap redeneerde, neemt de Zelfstandigenwet het ondernemerschap als vertrekpunt. De wet werkt met twee belangrijke toetsen:

De ondernemerstoets kijkt of iemand zich daadwerkelijk als ondernemer gedraagt. Denk aan eigen investeringen, zakelijke voorzieningen en een aparte zakelijke bankrekening.

De werkrelatietoets beoordeelt of je voldoende vrijheid hebt in de uitvoering van je werk. Kun je zelf bepalen hoe, wanneer en waar je het werk doet? Dan wijst dat op een opdrachtrelatie in plaats van een dienstverband.

Volgens de initiatiefnemers zijn deze criteria minder streng en beter toepasbaar dan de huidige toetsing onder de Wet DBA. Belangrijk detail: anders dan bij de VBAR wordt ook de bedoeling van beide partijen meegewogen in de beoordeling. Dat sluit beter aan bij hoe de meeste zzp'ers hun samenwerking met opdrachtgevers ervaren.

Handhaving schijnzelfstandigheid in 2026: hoe zit het nu?

Los van de nieuwe wetgeving die nog door het parlement moet, is de handhaving op schijnzelfstandigheid al een feit. Het handhavingsmoratorium is per 1 januari 2025 opgeheven. De Belastingdienst kan sindsdien naheffingen loonbelasting en premies opleggen, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.

Voor 2026 geldt een gedeeltelijk verlengde "zachte landing". In de praktijk betekent dit dat er geen verzuimboetes worden opgelegd. Wel kan de Belastingdienst vergrijpboetes opleggen bij opzet of grove schuld. Die boetes kunnen oplopen tot 100% van de naheffing. Bij een vermoeden van schijnzelfstandigheid start de Belastingdienst in principe met een bedrijfsbezoek, gevolgd door een eventueel boekenonderzoek.

Tot en met oktober 2025 rapporteerde de overheid 842 bedrijfsbezoeken en 237 boekenonderzoeken op het gebied van arbeidsrelaties. De Belastingdienst werkt risicogericht en richt zich onder meer op evidente schijnzelfstandigheid, constructies met arbeidsmigranten en gedwongen zelfstandigheid.

Verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (BAZ)

Het coalitieakkoord bevestigt ook dat de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ) wordt voortgezet. Dit is een verplichte verzekering voor zzp'ers, uitgevoerd door het UWV, met de mogelijkheid om via een opt-out te kiezen voor een private verzekering. De invoering is organisatorisch complex en een exacte ingangsdatum is nog niet bevestigd.

Wat betekent dit voor jou als zzp'er?

De richting is duidelijk: meer erkenning en meer rechtszekerheid voor zelfstandig ondernemers. Maar er zijn ook kanttekeningen. Kabinet-Jetten is een minderheidskabinet van D66, VVD en CDA. Voor de invoering van de Zelfstandigenwet is steun nodig van oppositiepartijen. Die steun is niet vanzelfsprekend. GroenLinks-PvdA gaf eerder de voorkeur aan de VBAR en FNV Zelfstandigen is sceptisch over de Zelfstandigenwet.

Zolang de nieuwe wetgeving nog niet is aangenomen, blijft het huidige recht gelden. De Belastingdienst beoordeelt arbeidsrelaties op basis van bestaande jurisprudentie, waaronder de Deliveroo- en Uber-arresten van de Hoge Raad. Het is daarom verstandig om je contracten en werkwijze regelmatig te toetsen aan de huidige regels. Wacht niet tot de nieuwe wet er is.

Praktische tips voor zzp'ers

1. Controleer je overeenkomsten met opdrachtgevers. Sluit de tekst aan bij hoe je in de praktijk werkt? Zorg dat je voldoende zelfstandigheid hebt in de uitvoering van je opdrachten.

2. Houd je uurtarief in de gaten. Werk je voor minder dan circa 36 tot 37 euro per uur? Dan val je straks mogelijk onder het rechtsvermoeden van werknemerschap.

3. Gedraag je als ondernemer. Meerdere opdrachtgevers, eigen investeringen, een zakelijke bankrekening en zelf bepalen hoe je je werk uitvoert: het zijn allemaal signalen die je positie als zelfstandige versterken.

4. Overweeg je verzekeringen. Met de komst van de verplichte AOV (BAZ) is het slim om nu al te kijken wat bij je past.

5. Blijf op de hoogte. De wetgeving is nog niet definitief. Volg de ontwikkelingen en pas je werkwijze aan waar nodig.

Rust en duidelijkheid voor jouw ondernemerschap

Bij Financial Lease ZZP begrijpen we hoe belangrijk zekerheid is voor zelfstandig ondernemers. Terwijl de politiek werkt aan duidelijkere regels, kun je bij ons terecht voor financiele oplossingen die nu al helder en overzichtelijk zijn. Met financial lease rijd je in een auto die past bij jouw bedrijf, zonder verrassingen. Geen aanbetaling, geen jaarrekening nodig en onbeperkt kilometers rijden. Zo kun jij je richten op je werk, terwijl wij de financiering regelen.

Benieuwd wat financial lease voor jou kan betekenen? Vraag vrijblijvend een offerte aan of neem contact met ons op voor persoonlijk advies.

Bronnen
Coalitieakkoord "Aan de slag" 2026-2030 (D66, VVD, CDA)

ZZP Nieuws - "Coalitieakkoord wijzigt koers zzp-wetgeving: VBAR opgesplitst, Zelfstandigenwet naar voren"

ZiPconomy - "Meeste zelfstandigenorganisaties positief over coalitieplannen"

Vereniging ZZP Nederland - reactie coalitieakkoord

Belastingdienst - Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026

MKB Servicedesk - "Nieuw kabinet zet koers uit voor zzp'ers"

TEN Advocaten - "Nieuwe zzp-wetgeving 2026"